Türkiye Fay Hattı Haritası
Türkiye'nin diri faylarını haritada inceleyin; MTA kaynaklarını ve haritanın kullanım sınırlarını öğrenin.
İnteraktif Harita
Yakınlaştırıp kaydırarak Türkiye'nin diri fay hatlarını inceleyin.
Kuzey Anadolu Fayı
Bingöl'den Ege'ye 1200 km boyunca uzanan dünyanın en aktif sağ yanal atımlı fayıdır. 1939 Erzincan ve 1999 Gölcük gibi büyük depremleri üretmiştir.
Doğu Anadolu Fayı
Hatay'dan Bingöl'e uzanan sol yanal atımlı fay kuşağı. Arap Levhası ile Anadolu Levhası arasındaki sınırı çizer.
Batı Anadolu Fayı
Ege Bölgesi'ndeki açılma rejimi sonucu oluşan çok sayıda Graben (Normal Fay) sistemidir. Sık aralıklarla deprem üretir.
Türkiye fay hattı haritası nasıl kullanılır?
Haritayı yakınlaştırarak bölgenizdeki fay izlerini inceleyin. Bu gösterim bölgesel farkındalık içindir; çizginin ekran üzerindeki yeri, bir parselin içinden fay geçtiğini veya binanın güvenli olduğunu tek başına kanıtlamaz.
MTA diri fay haritaları fayların konumuna, AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritası ise sarsıntı tehlikesine ilişkin farklı bilgiler sunar. Fay haritası ile bina risk raporu aynı şey değildir. Yapıya özel kararlar için zemin etüdü ve mühendislik incelemesi gerekir.
MTA resmî diri fay haritalarını ve AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritasını karşılaştırın. Güncel olaylar için canlı deprem haritasını inceleyin.
Türkiye Neden Deprem Ülkesi? Tektonik Çerçeve
Türkiye; Avrasya, Afrika ve Arabistan levhalarının kıskacındaki Anadolu Levhası üzerinde yer alır. Arabistan Levhası'nın kuzeye doğru ilerlemesi, Anadolu Levhası'nı saat yönünün tersine batıya doğru iter; jeologların "tektonik kaçış" dediği bu süreç ülkenin sismik karakterini belirler.
Bu hareket; kuzeyde Kuzey Anadolu Fayı (KAF) ve doğuda Doğu Anadolu Fayı (DAF) boyunca büyük gerilim biriktirir. Ege Bölgesi'nde ise yer kabuğunun genişlemesiyle normal faylar (grabenler) oluşur. MTA ve AFAD verilerine göre Türkiye yüzölçümünün büyük bölümü 1. ve 2. derece deprem bölgesi içindedir.
Ana Fay Sistemleri: Bilimsel Karşılaştırma
MTA Diri Fay Haritası ve bilimsel literatüre dayalı genel/yaklaşık değerlerdir.
| Fay Sistemi | Uzunluk | Tip | Yıllık Hareket | Maks. Büyüklük | Öne Çıkan Depremler |
|---|---|---|---|---|---|
| Kuzey Anadolu Fayı (KAF) | ~1.200 km | Sağ yanal doğrultu atımlı | ~20–25 mm/yıl | ~8.0 Mw | 1939 Erzincan (7.9), 1999 İzmit (7.4) |
| Doğu Anadolu Fayı (DAF) | ~580 km | Sol yanal doğrultu atımlı | ~6–10 mm/yıl | ~7.8 Mw | 2023 Kahramanmaraş (7.7 + 7.6) |
| Batı Anadolu (Ege Grabenleri) (BAF) | Çok sayıda segment | Normal fay (genişleme rejimi) | Değişken | ~7.2 Mw | 1970 Gediz (7.2), 2020 İzmir–Sisam (6.9) |
Fay Sistemlerinin Etkilediği Başlıca İller
Kuzey Anadolu Fayı
Doğu Anadolu Fayı
Batı Anadolu (Ege Grabenleri)
Bu Faylar Hangi Büyük Depremleri Üretti?
1939 Erzincan'dan 2023 Kahramanmaraş'a, fay sistemlerinin ürettiği yıkıcı depremlerin bilimsel analizi.
Sıkça Sorulan Sorular
Fay hatları ve tehlike durumu hakkında merak edilenler.
? Türkiye’de kaç tane aktif fay hattı vardır?
Türkiye'de 5.5 ve üzeri büyüklükte deprem üretebilecek potansiyele sahip yaklaşık 485 adet diri fay segmenti bulunmaktadır. Bu faylar Kuzey Anadolu, Doğu Anadolu ve Batı Anadolu ana kuşakları ile çeşitli yerel sistemlere dağılmıştır.
? Diri fay ve aktif fay aynı şey midir?
Evet. Jeolojik literatürde son 11.000 yıl (Holosen dönemi) içinde hareket etmiş, yüzeyde kırık oluşturmuş ve gelecekte de deprem üretme potansiyeli taşıyan kırıklara 'diri fay' veya 'aktif fay' denir.
? Fay hattına yakın olmak deprem riskini nasıl etkiler?
Faya yakınlık, deprem sırasında oluşan yer ivmesinin şiddetini artırır, yani sarsıntıyı daha güçlü hissedersiniz. Ancak hasar riskini belirleyen tek faktör bu değildir; zeminin yapısı (alüvyon vs.) ve binanın mühendislik kalitesi en az mesafe kadar önemlidir.
? Hangi bölgeler fay hattına daha yakındır?
Türkiye'de özellikle Marmara Bölgesi (KAF), Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'nun kuzeyi (DAF) ile Ege Bölgesi'ndeki (BAF) illerimiz fay hatlarına en yakın yerleşim yerleridir. Erzincan, Bingöl, Bolu, Adapazarı, İzmir ve Manisa gibi iller aktif zon üzerindedir.
? Evimin fay hattına uzaklığını nasıl öğrenebilirim?
DepremRiski.com ana sayfasındaki adres bazlı sorgulama aracıyla hızlıca ön bilgi alabilirsiniz. Kesin sonuç için e-Devlet üzerinden sismik tehlike haritası sorgulama hizmetini ve MTA Diri Fay Haritası'nı kullanmanız önerilir.
? Anadolu Levhası neden batıya doğru hareket eder?
Arabistan Levhası'nın kuzeye doğru ilerlemesi ve Afrika Levhası'nın dalması, Anadolu Levhası'nı saat yönünün tersine batıya doğru sıkıştırır. Bu tektonik kaçış; kuzeyde Kuzey Anadolu Fayı, doğuda Doğu Anadolu Fayı boyunca biriken enerjiyle büyük depremlere yol açar.
? Doğrultu atımlı fay ile normal fay arasındaki fark nedir?
Doğrultu atımlı faylarda bloklar yatay olarak yan yana kayar (Kuzey ve Doğu Anadolu Fayları gibi). Normal faylarda ise yer kabuğunun gerilmesiyle bir blok aşağı düşer; Ege Bölgesi'ndeki grabenler bu türdendir.
? Fay hattı kaç yılda bir kırılır (tekrarlama periyodu)?
Tekrarlama periyodu faya ve segmente göre değişir; bazı segmentler için birkaç yüz yıl olabilir. Bu süreler istatistiksel ortalamalardır ve depremin tam zamanını öngörmez. Bilimsel olarak bir depremin günü veya saati önceden tahmin edilemez.
? Marmara Denizi'nde büyük bir deprem bekleniyor mu?
Bilimsel literatürde, Kuzey Anadolu Fayı'nın Marmara Denizi altındaki segmentinde önemli bir enerji birikimi bulunduğu ve gelecekte büyük bir deprem üretebileceği değerlendirilmektedir. Ancak kesin zaman tahmini mümkün değildir; önemli olan hazırlıklı olmaktır.
Önemli Yasal Bilgilendirme
- •Bu haritadaki fay hatları MTA Diri Fay Haritası (Emre vd., 2018) verisine dayanır; web gösterimi için çizgi hassasiyeti sadeleştirilmiştir (ölçekli teknik harita değildir).
- •Harita bilgilendirme ve farkındalık amaçlıdır. Parsel/bina bazında bağlayıcı sorgulama için MTA Yerbilimleri Portalı esas alınmalıdır.
- •Net fay sakınım bandı ve yapılaşma kararları için MTA, AFAD ve yerel Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü resmi verilerini esas alın.